به وبلاگ درسی گروه آموزشی علوم تجربی میانکوه خوش امدید

 

اندازه اتم

 

 

تصوری از کوچک و بسیار کوچک

مقدمه:در صفحات اولیه کتاب اول راهنمایی درباره اتم و کوچک بوده آن بحث شده و با یک فعالیت و فکر کنید سعی شده است تا مفهوم کوچک بودن اتم را به  دانش آموز بیاموزد و دانش آموز بتواند تصوری نزدیک به واقعیت نسبت به اتم پیدا کند. هر چند کاری بسیار دشوار است. ما در این آزمایش سعی کرده ایم که این تصور دانش آموز تا حدی کامل تر شود.

هدف:چگونه تصور بهتری از اتم داشته باشیم.

مواد و وسایل مورد نیاز: یک بادکنک ، مقداری اسانس وانیل، قطره چکان، کمد یا محفظه سربسته

روش کار: 1 -  با استفاده از قطره چکان ، 15 تا 20 قطره اسانس وانیل در یک بادکنک بریزید و بادکنک را باد کرده و سر آن را محکم ببندید.

2 - در حالی که وانیل درون بادکنک جای دارد، در اطراف بادکنک چه بویی احساس می کنید؟

3 - بادکنک را در محوطه دربسته ای مانند کمد یا قفسه به مدت یک ساعت بگذارید.متوجه چه چیزی می شوید ؟

4 - به نظر شما هلیم(گاز) از یک بادکنک پر شده بیشتر نشت می کند یا یک بادکنک نیمه پر؟پاسخ خود را توضیح دهید.

برگرفته از کتاب« شیمی عمومی با نگرش کاربردی» نوشته اسمیت، اسموت، پرایس  و با اندکی تغییر

 

 

 

 

 

انواع دماسنج ها

 

دما 

 

دما یکی از عناصر اساسی شناخت هوا می باشد، با توجه به دریافت نامنظم انرژی خورشیدی توسط زمین، دمای هوا در سطح زمین دارای تغییرات زیادی است که این تغییرات به نوبه خود سبب تغییرات دیگری در سایر عناصر هوا می گردد. دمای هوا را به وسیله دماسنج اندازه گیری می کنند.

 

انواع دماسنج ها

 

۱ - دماسنج معمولی (استاندارد Thermometer)

 

این دماسنج یک لوله بسیار باریک شیشه ای مسدود است که در انتهای آن محفظه ای تعبیه و از جیوه یا الکل پر شده است. در داخل لوله دماسنج خلاء کامل وجود دارد. گرم و سرد شدن مخزن باعث گرم و سردشدن مایع درون مخزن شده و متعاقب آن باعث بالا و پایین رفتن مایع در داخل مخزن شیشه ای می شود، با مشاهده سطح مایع در داخل لوله دماسنج و قرایت عددی که روی بدنه شیشه نوشته شده است دمای هوا در آن لحظه مشخص می شود.

 

۲ - دماسنج حداکثر (Max-Thermometer)

 

اغلب نیاز است علاوه بر دمای معمولی هوا حداکثر دمایی که در طول یک دوره معین مثلاً یک شبانه روز اتفاق افتاده است نیز اندازه گیری و تثبیت شود به این منظور از دماسنج حداکثر استفاده می کنند. این نوع دماسنج با یک تفاوت جزیی تقریبا مشابه دماسنج های معمولی است به این صورت که لوله مویین آن در محلی که به مخزن منتهی می شود بسیار باریک شده است. هنگامی که دما زیاد می شود جیوه داخل مخزن منبسط شده و نیروی حاصل می تواند باعث راندن جیوه از داخل مجرای باریک بالای مخزن به قسمت بالای لوله گردد به این ترتیب ارتفاع جیوه در داخل مخزن بالا می رود و با کاهش دما مایع داخل مخزن منقبض می شود ولی باریک بودن لوله از برگشت مایع به داخل مخزن جلوگیری می کند و سطح مایع در داخل لوله در محلی که بالاترین دمای قبلی اتفاق افتاده است باقی می ماند بنابراین سطح فوقانی جیوه نشان دهنده حداکثر دمای اتفاق افتاده است.

 

۳ - دماسنج حداقل (Minimum Thermometer)

 

دماسنج های حداقل برای تثبیت پایین ترین دمای اتفاق افتاده در یک دوره معین به کار می رود دماسنج های حداقل مشابه دماسنج های معمولی است با این تفاوت که مایع داخل مخزن این نوع دماسنج به جای جیوه از مایعات رقیق تر مانند الکل استفاده می شود. به علاوه در داخل لوله مویین یک سوزن شیشه ای که دو سر آن گرد می باشد رها گردیده که به عنوان شاخص از آن استفاده می شود، وقتی دمای هوا کاهش می یابد با انقباض مایع سطح بالای الکل در داخل لوله مویین با اعمال نیروی کشش سطحی شاخص سوزنی را نیز به طرف پایین مخزن حرکت می دهد با افزایش دما مجدداً الکل در داخل لوله مویین از اطراف سوزن عبور کرده و به طرف بالا صعود می کند اما سوزن در پایین ترین محلی که قبلا در اثر کشش سطحی پایین آمده بود باقی می ماند.

 

بنابراین قسمت بالایی شاخص شیشه ای پایین ترین دمایی را که اتفاق افتاده است نشان می دهد در حالی که انتهای سطح الکل در بالای لوله دمای لحظه ای هوا را نشان می دهد.

 

۴ - دماسنج حداقل - حداکثر (Min-Max Thermometer)

 

این دماسنج ترکیبی از دو دماسنج حداقل و حداکثر می باشد، این دماسنج از یک لوله شیشه ای U شکل ساخته شده است که دو انتهای آن مسدود می باشد. قسمت پایینی لوله U شکل با جیوه پر شده است. علاوه بر جیوه قسمت بالایی لوله قسمت چپ به طور کامل از الکل پر شده است اما نصف حجم لوله سمت راست که انتهای آن به صورت یک مخزن گشاد شده می باشد از الکل پر شده است و نصف دیگر آن از یک نوع گاز پر شده است. در بالاترین سطح جیوه و در داخل الکل در هر دو ستون شاخص های شیشه ای رنگی که یک سوزن در وسط آن تعبیه شده است وجود دارد در اثر گرم و سرد شدن و متعاقب آن انبساط و انقباض سطح جیوه بالا و پایین می رود. بالاترین حدی که جیوه در شاخه سمت چپ بالا رفته است دمای حداقل و بالاترین حدی که جیوه در شاخه سمت راست بالا رفته دمای حداکثر را نشان می دهد.

 

۵ - دمانگار (Thermograph)

 

دمانگار یک وسیله کاملاً مکانیکی است و با استفاده از یک عنصر فلزی که انحنای آن با دما تغییر می کند ساخته شده است یک طرف عنصر فلزی حساس به تغییرات دما که دارای انحنا می باشد به بازوی اهرم طویل و متحرکی بسته شده است که این بازو ممکن است مستقیماً دما را از روی یک مقیاس ساده درجه بندی شده نشان دهد و یا اینکه انتهای بازو به یک قلم ثبات متصل گردد. با تغییر دمای هوا انحنای فلز تغییر می کند و این امر با توجه به نحوه تغییرات دما باعث انحراف قلم در انتهای بازوی مکانیکی به طرف بالا و پایین در روی کاغذ گراف می گردد و دماها ثبت می شوند

 

 

 

به کارگیری روش پودمانی در تدریس علوم تجربی

در روش جدید آموزش علوم ، معلم نقش محوری سابق را ندارد ، بلکه این دانش آموزان هستند که با فعالیت خود تلاش می کنند به اهداف آموزشی دست یابند . با وجود این ، نمی توان گفت که از اهمیت نقش معلمان کاسته شده است . معلمان به عنوان مدیران کلاس و طراحان آموزشی تلاش می کنند تا روش های آموزشی را بهبود بخشند. آن ها فرصت هایی برای یادگیری بهتر فراهم می آورند و دستیابی به اهداف آموزشی را تسهیل می کنند. معلمان همچنین درباره نوع روش های سازماندهی و زمان به کارگیری هر یک از روش های ارائه محتوا تصمیم گیرنده هستند. با توجه به اهداف نوین آموزش علوم ، این امر بسیار مهم است که روش های ارائه و سازماندهی بتواند فرصت های درگیری بیش تر فراگیران در موقعیت های آموزشی را فراهم آورد و اجازه دهد تا دانش آموزان با روش های کاوشگری و حل مساله و سایر مهارت ها به اهداف آموزشی دست یابند.

 

از سوی دیگر ، شرایط آموزشی شامل هدف های گوناگون برنامه ، محدودیت ها و خصوصیت های مختلف دانش آموزان ، همواره معلمان را در این مسیر با مسائل جدی مواجه کرده است ؛ مسائلی از قبیل آن که : چگونه با امکانات محدود ، همه دانش آموزان فرصت تجربه مستقیم و آزمایش داشته باشند؟ چگونه با توجه به زمان های محدود آزمایش ، به هدف های متعدد آموزشی می توان دست یافت و به روش های فعال آموزشی نیز وفادار ماند؟ . پاسخ آشکار نمونه های فراوانی از روش ها وجود دارند که می توانند اثبات کنند که رویکرد نوین آموزش علوم ، با مدیریت هوشمندانه معلمان در کلاس درس ، نتایج آموزشی مطلوبی به بار می آورد . نتایج آموزشی از یک سو میزان جذابیت آموزشی را در نظر دارد و در اندیشه افزایش رغبت و علاقه شاگردان است و از سوی دیگر ، اثر بخشی و کارآیی آموزشی را مورد توجه قرار می دهد. معلمان به عنوان طراحان آموزشی در اثر بخشی آموزشی ، دستیابی همه فراگیران به اهداف آموزشی را جویا می شوند و در بحث کارآیی یا کارآمدی ، به انجام درست برنامه های آموزشی توجه می کنند که از حداقل هزینه ها و زمان های صرف شده حمایت می کند.

 

روش پودمانی ( پیمانه ای)الگوی مناسبی برای تحقق این اهداف است. توضیح: در این روش ، اهداف درس به اجزای روشن و مشخصی تقسیم می شوند ؛ یعنی اهداف عملکردی تعیین می شود. اهداف عملکردی ، بیان دقیق از یک قابلیت مشخص یادگیری است که به گونه ای روشن مورد مشاهده قرار می گیرد. مجموعه اهداف جزئی عملکردی در کنار هم ، اهداف اصلی یادگیری یک واحد درسی را تشکیل می دهند. پودمانی یا پیمانه ای واژه ای فارسی برای کلمه "Modular" است این واژه به معنای چیزی مطابق اندازه یا تشکیل شده از قسمت های هم اندازه است . از آن جا که در این روش هدف اصلی به اجزا ( پودمان ها ) ی هم ارز و هم اندازه - که سهم واحدی در تشکیل اهداف اصلی دارند – تقسیم می شود ، چنین فرض  می شود:

 

1- اهداف اصلی به اهداف جزئی عملکردی مشخص تقسیم می شود.

 

2- فعالیت ها و موقعیت های عملکردی مناسبی در ارتباط با هر یک از اهداف فوق طراحی می شود. از این موقعیت ها به عنوان " ایستگاه های فعالیت " یا " میز کار" نیز یاد می شود.

 

3- گروه های دانش آموزان به گونه ای ترتیب داده و توجیه می شوند تا به صورت چرخشی ، به ترتیب فرصت پیدا کنند تا همه فعالیت ها را انجام دهند. تذکر: مهم نیست که هر گروه با کدام فعالیت آغاز می کند. آن چه اهمیت دارد، این است که در طول کلاس ، همه گروه ها ، همه فعالیت ها را انجام دهند.

 

4- زمان آموزشی ( کلاس ) به بخش های مساوی تقسیم می شود. در هر بخش ، هر گروه از دانش آموزان مشغول یک فعالیت هستند و با پایان زمان آن بخش ، هر گروه به میز کار بعدی می رود و فعالیت تازه ای را آغاز می کند ( شکل 1). تذکر: بهتر است تعداد گروه ها با تعداد میز کارها ( فعالیت ها ) ی طراحی شده یکسان باشد تا در هیچ بخشی از کلاس ، گروهی بی کار نباشد.

 

5- گروه ها در فرصتی که برای تلفیق نتایج حاصل از ایستگاه ها فعالیت دارند ، با مطالعه کتاب درسی به اهداف اصلی واحد درسی مورد نظر دست پیدا می کنند. . مثال هایی از طراحی یک واحد درسی به روش پودمانی  . دسته بندی مواد: " دسته بندی مواد" عنوان فصل چهارم کتاب علوم تجربی سال اول راهنمایی ( چاپ 1380) است . برخی از اهداف این درس چنین است : شناختن مخلوط ها و انواع آن ها ، شناختن ماده خالص و انواع آن ، آشنایی با برخی عنصرها ، آشنایی با فلزها و نافلزها و برخی خواص آن ها . این اهداف ، محتوای صفحه های 31 تا 36 کتاب را تشکیل داده است و به نظر می رسد که در یک جلسه 90 دقیقه ای قابل تدریس باشد .

 

برای تدریس این اهداف به روش پودمانی 90 دقیقه وقت کلاس به 6 بخش 15 دقیقه ای تقسیم می شود. یک بخش برای توضیح روش به دانش آموزان و زمان لازم برای جابه جایی گروه ها در نظر گرفته می شود و 5 بخش 15 دقیقه ای باقیمانده ، هر یک به انجام یک فعالیت در ارتباط با اهداف توسط گروه های دانش آموزان اختصاص می یابد. در یک کلاس سی نفری ، اگر هر گروه از سه نفر تشکیل شده باشد ، ده گروه وجود خواهد داشت ، در این صورت لازم است که از هر میز کار در دو قسمت وجود داشته باشد تا همه گروه ها به طور همزمان بتوانند به فعالیتی اشتغال داشته باشند. میز کارهایی که برای دستیابی به اهداف فوق در نظر گرفته می شوند و مراحل کار دانش آموزان که روی یک برگ نوشته شده و هر برگ روی یک میز قرار داده شده اند ، به شرح زیرند:

 

میز کار1:

وسایل لازم : 4 عدد بشر ( استکان ) ، همزن ( قاشق ) ، اسپاتول ( قاشق )

مواد لازم : کربنات کلسیم ، کلرید سدیم ، سولفات مس ، نشاسته

مراحل کار: هر یک از مواد چهارگانه فوق را در چهار ظرف جداگانه با مقداری آب مخلوط کنید. مخلوط را خوب هم بزنید . به خاطر داشته باشید که در هر ظرف چه ماده ای را ریخته اید. مخلوط هایی را که در اختیار دارید، به دو گروه تقسیم کنید. دلایل کافی برای این طبقه بندی بیان کنید. راهنمایی : صفحه های 32 و 33 کتاب درسی را مطالعه کنید.

 

میز کار 2:

وسایل لازم: ذره بین ، لیوان ( بشر ) ، آهنربا.

مواد لازم : خاک گلدان ، مخلوط براده آهن و خاک اره و ماسه .

مراحل کار:

1. خاک گلدان را به دقت مشاهده کنید . آیا اجزای آن یکسان است ؟

2. مخلوط براده آهن و خاک اره و ماسه را نیز مشاهده کنید . آیا اجزای سازنده آن را می بینید؟

3. آهن را از این مخلوط چگونه جدا می کنید؟ بعد از جداسازی آهن ، خاک اره را نیز جدا کنید.

4. دو راه جداسازی مخلوط ها را نتیجه گیری کنید. آیا مثال های دیگری برای این مورد سراغ دارید؟

 

میز کار3:

مواد لازم : در این میز کار معلم بنا به شرایط ، چند عنصر فلزی و غیر فلزی ( آهن ، گوگرد ، کربن ، مس ) و چند ترکیب ( سولفات مس ، کلرید سدیم ، کربنات کلسیم و ... ) در اختیار دانش آموزان قرار می دهد.

مراحل کار: در این میز کار لازم است مواد خالص موجود را به دو گروه تقسیم بندی کنید.

راهنمایی : صفحه های 34 و 35 و 36 کتاب درسی را مطالعه کنید.

 

میز کار 4:

وسایل لازم : یک جدول تناوبی عناصر را که در آن عناصر فلزی و نافلزی و سه حالت ماده مشخص باشد.

مراحل کار: عنصرهای مایع جدول کدام هستند؟ عنصرهای جامد غیر فلز جدول کدام هستند؟ چند عنصر جامد فلزی در جدول وجود دارد ؟

عنصرهای گازی جدول کدام هستند؟ به صفحه 35 کتاب درسی مراجعه کنید. آیا جواب شما درست است؟

 میز کار5:

 وسایل کار: دو تیغه ( میله ) فلزی و شیشه ای هم اندازه ، شمع ، کبریت ، 6 عدد دگمه یا هر شی مشابه دیگر.

 مراحل کار: روی هر یک از دو تیغه در فاصله های مساوی چند قطره شمع بچکانید. قبل از انجام قطرات شمع ، یک عدد دگمه روی آن قرار دهید. صبر کنید تا قطرات شمع منجمد و دگمه ها روی تیغه محکم شوند. دو تیغه را در شرایط یکسان بالای شعله بگیرید. مدتی صبر کنید و آن چه را که اتفاق می افتد ، به دقت مشاهده کنید. سپس مشاهده خود را تفسیر کنید. راهنمایی : صفحه 35 کتاب درسی را بخوانید. 3-2. توضیحاتی برای معلم در مجموعه فعالیت های فوق ، معلم روشی برای ارائه محتوای آموزشی طراحی کرده است تا در هر ایستگاه ( میز کار) دانش آموزان قسمتی از اهداف آموزشی را درک کند. در عین حال ، فعالیت پیش بینی شده در میز کار شماره 4 ، فرصتی پدید می آورد که دانش آموزان با عناصر و جدول تناوبی آشنا شوند.

 

به عنوان فعالیتی برای خارج از مدرسه ، معلم می تواند از دانش آموزان بخواهد که با مراجعه به کتاب های مختلف داستان ، کشف و یا کاربرد عناصر ( به خصوص عناصری را که در زندگی روزمره کاربرد دارند ) را پیدا کنند و سپس این موارد را در قالب روزنامه دیواری ، مقاله ، تصویر و یا کنفرانس به دانش آموزان دیگر ارائه دهند. کتاب های زیر قابل معرفی به دانش آموزانند: فلزات کمیاب ، ترجمه زهرا سلطان پور ، انتشارات کتاب ماه تاریخچه کشف عناصر شیمیایی ، ترجمه عبد اله زرافشان ، دفتر انتشارات انقلاب اسلامی سرگذشت فلزات کمیاب ، ترجمه محمد رضا افضلی ، انتشارات دانشمند. داستان شناخت عناصر ، ترجمه مهاجر ، دنیای نشر ، تاریخ مختصر. علم شیمی ، نوشته محمد رضا ملاردی ورضا آقا پور مقدم ، انتشارات مدرسه 3-3 . نور ، رنگ و بینایی: این عنوان مربوط به فصل دوم کتاب علوم تجربی دوم راهنمایی ( چاپ 1380 ) است . از آ ن جا که در بحث دسته بندی مواد ، توضیح میز کارها به تفضیل بیان شد ، در این باره با توجه به اهداف ، چند فعالیت پیشنهاد می شود:

آزمایشی برای مشاهده انتشار نور به خط مستقیم .

آزمایشی برای بررسی برخورد نور بر جسم شفاف ، نیم شفاف و جسم کدر.

مشاهده مدل فرضی خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی و توضیح این دو پدیده.

مشاهده تفاوت بازتابش نور از سطوح مختلف ( صاف و غیر صاف ) بازتابش منظم و غیر منظم و قانون بازتاب نور.

آزمایش بررسی ویژگی های تصویر در آینه تخت. این فعالیت ها ، دستیابی به اهدافی را پوشش می دهد که محتوای صفحه های 24 تا 31 کتاب درسی را تشکیل می دهند.

 5. مزایا و محدودیت روش پودمانی

 بی شک هر روش آموزشی ، مزایا و محدودیت های خاص خود را دارد. معلمان با توجه به شرایط آموزشی ، روش های مناسب را بر می گزینند. در این جا ، مزایا و محدودیت هایی ارائه می شود که در ارتباط باروش پودمانی به طور عمومی ممکن است مطرح شود. 4-1 .

 

مزایای روش پودمانی

فعالیت ها در مسیر هدف ممکن است مسیری انحرافی پیدا کنند و گروه های دانش آموزی به مسائل شخصی یا غیر مرتبط مشغول شوند. تنظیم فعالیت های کوتاه و هدفمند گروهی در روش پودمانی ، احتمال چنین مسائلی را کاهش می دهد.

امکانات کم در اختیار همه هنگامی که امکانات ( وسایل و مواد ) لازم برای فعالیت های آموزشی و آزمایشگاهی کافی نباشد ، همه دانش آموزان کلاس نمی توانند به طور همزمان به انجام فعالیت ها ( آزمایش ها ) بپردازند. در روش پودمانی ، هر میز کار به فعالیتی متفاوت اختصاص داده شده است . بنابراین ، به وسایل یکسان برای همه گروه ها نیازی نیست.

تنوع و بهره وری بیش تر در صورت تدارک فعالیت ها و آزمایش های ساده ای هم که وسایل آن ها به مقدار کافی وجود دارد، روش پودمانی باعث صرفه جویی در زمان انجام فعالیت ها می شود. با تنظیم زمان آموزشی و چرخش گروه ها در یک ساعت آموزشی ، گروه های دانش آموزان فرصت می یابند تا چندین آزمایش متفاوت را به جای یک یا دو آزمایش در روش های معمولی با میز کار ثابت انجام دهند. همچنین تعداد آزمایش ها موجب تنوع کار و جلب توجه بیش تر دانش آموزان می شود و از خستگی آنان می کاهد. به بیان دیگر ، استفاده بهینه از زمان ، موجب کارآمدی تدریس می شود و تنوع آزمایش ها و فعالیت ها جذابیت آموزشی را افزایش می دهد.

غنی سازی 6 یادگیری فعالیت های هر میز کار را می توان به گونه ای ترتیب داد که اعضای گروه فرصت آشنایی با موضوع های تازه را داشته باشند.

 

محدودیت ها

 

1. دشواری کار معلم از آن جا که هر گروه از دانش آموزان در یک زمان فعالیت های متفاوتی انجام می دهند ، نظارت و راهنمایی یکسان و عمومی برای همگان مقدور نیست و معلم به عنوان هدایت کننده آموزشی ، توضیح های متفاوتی در هر بخش از کلاس برای هر گروه به طور اختصاصی ارائه می دهد که احتمال دارد در بخش بعدی نیز تکرار شود. این امر خستگی به بار می آورد. 2.  هدف های عملکردی موازی این روش تنها  هنگامی کاربرد دارد که اهداف عملکردی به صورت پیش نیازهای متوالی به شمار نیایند، به بیان دیگر ، هر یک از ایستگاه های فعالیت به طور مستقل جدای از دیگر فعالیت های قابل درک و فهم کامل دانش آموزان باشد.

 

منابع

 

1. Instructional outcoms 2. appeal of Instruction 3. effectiveness 4. efficiency 5. برای مطالعه بیش تر در این باره

،

به این کتاب مراجعه کنید ؟: سینیابی ؛ لشین و دیگران ، راهبردها و فنون طراحی آموزشی ، ترجمه

هاشم فردانش ، تهران ، انتشارات سمت ، 1374 6. modular  

 

علاء نوری ، کارشناس و دبیر آموزش علوم

 

 

نمونه سؤال علوم تجربی اول راهنمایی نوبت دوم (خردادماه

 

نام و نام خانوادگی :

نام پدر :

کلاس اول 2

نام دبیر : برومندی

باسمه تعالی

مدیریت آموزش و پرورش شهرستان کنگان

مدرسه راهنمایی شهید بهشتی 1

سؤالات امتحان درس علوم تجربی نوبت دوم

تاریخ امتحان :3 /3/88

ساعت شروع : 9 صبح

مدت امتحان : 70 دقیقه

تعداد سؤال : 17      تعداد صفحات :    2

 

 

 

ردیف

                                                                               شرح سؤال                                                                                       صفحه 1

نمره

 

1

در هر مورد قسمت نادرست درون پرانتز را خط بزنید تا عبارت درست شود .

الف – وقتی حجم ماده ای در اثر گرم شدن افزایش یابد می گوییم ( منقبض – منبسط ) شده است .

ب – به فاصله مستقیم میان مبدأ و مقصد ( مسافت – جابجایی ) گفته می شود .

ج – ابر ( کومولوس – استراتوس ) براثر بالا رفتن سریع هوا تشکیل می شود .

د –  هوای گرم نسبت به هوای سرد ، بخار آب ( کمتری – بیش تری )  در خود جا می دهد .

ه – کاج و سرو از گیاهان ( باز دانه – نهان دانه ) هستند .

و – خزه ها از رویش ( دانه – هاگ ) زیاد می شوند .

 

5/1

 

2

انرژی نورانی خورشید در هریک از موارد زیر به چه صورتی از انرژی تبدیل می شود ؟

الف – در باتری خورشیدی ( ..................................... )

ب -  در آبگرمکن خورشیدی ( .......................................... )

5/.

 

3

در هر مورد از کدام روش جداسازی مخلوط ها استفاده می شود . ( تبلور – تقطیر – صاف کردن – سرریز کردن )

الف – آبکش کردن برنج ( ...................... )   ب – جداکردن اجزای نفت خام مانند بنزین  و گازوئیل در پالایشگاه ( ................. )

5/0

 

4

محمد برای ساختن یک دماپا از دوقطعه فلز مس استفاده کرد و آن را حرارت داد اما هیچ تغییری در آن به وجود نیامد و خم نشد . به نظر شما چه اشکالی در کار او بود و چگونه می توان این مشکل را برطرف کرد ؟

 

5/0

 

5

در هر مورد زیر کدام  نیرو باعث کارهای زیر می شود ؟ ( گرانش – اصطکاک - تکیه گاه – الکتریکی – مغناطیسی )

الف – اگر در یخچال به آرامی ببندید خواهید دید که یخچال ، از فاصله نزدیک ، در خود را جذب می کند . ...........................

ب – اتومبیل در حال حرکت با ترمز گرفتن بلافاصله می ایستد  . ...................................

5/0

 

6

به دو قسمت سؤال زیر با استفاده از  کلمات ( کم تر می شود – بیش تر می شود یا تغییری نمی کند ) پاسخ دهید .

جسمی را از کره زمین به کره ماه می بریم . چنان چه نیروی جاذبه کره ماه کم تر از نیروی جاذبه زمین باشد .

الف – جرم جسم در کره ماه چه تغییری می کند ؟ .........................................

ب -  وزن جسم در کره ماه چه تغییری می کند ؟  .....................................

5/0

 

7

دونده ای مسیر 80 متری مسابقه ای را در مدت 10 ثانیه می پیماید . سرعت این دونده چند متر بر ثانیه است ؟

 

5/0

 

8

الف – چرخه ی آب را تعریف کنید ؟

ب – چرخه ی آب چگونه باعث شوری آب دریا می شود ؟

 

1

 

9

 

اسفنج در دریا زندگی می کند و همیشه به یک جا چسبیده است .

 به نظر شما اسفنج چگونه مواد غذایی به دست می آورد ؟

 

                                                                                                                                                                  

5/0

 

10

احمد و دوستش علی ، هنگام بازدید از موزه طبیعی با جانورجدیدی روبرو شدند . احمد گفت : به دودلیل این جانور آبزی بوده است . به نظر شما دلایل احمد چه بوده است ؟ 

 

5/0

 

 

ادامه سؤالات در صفحه 2

 

 

ردیف

                                                                                                       صفحه 2

نمره

11

هریک از موارد ستون A  با یکی از موارد ستون B  در ارتباط است . برای هر مورد ستون A یکی از شماره های ستون B را انتخاب کنید .

( توجه : 2 مورد ستون B اضافی است )

ستون A

ستون B

الف – بزگ ترین گروه کیسه تنان

ب – علاوه بر تنفس از را ه شش ، تنفس پوستی هم دارد.

پ – بدن آن با صفحات استخوانی سخت پوشیده شده است.

ت – اسکلت غضروفی دارد .

ث – از کرم های لوله ای است .

1 – لاک پشت

2 – کوسه

3 – شقایق دریایی

4 – کرم آسکاریس

5 – مرجان

6  -کرم کدو

7 – قورباغه

 

25/1

12

برای هر مورد دلیل مناسبی بیاورید :

الف – آب جاری رودخانه انرژی جنبشی دارد ؟

ب – شخصی که دوره نقاهت را می گذراند باید بیشتر از خود مراقبت کند .

ج - باکتری های کودرست می توانند برای کارهای کشاورزی مفید باشند .

 

 

5/1

13

پاسخ دهید :

الف –  دو کارمهم ریشه در گیاه را بنویسید .

ب – چه کار دیگری بعضی از ریشه ها ( مانند هویج ) انجام می دهند ؟

پ – دو ماده که محصول غذاسازی گیاهان  ( فتوسنتز ) است نام ببرید ؟

پ – کار آوند چوبی در ساقه چیست ؟

ت – پرحفره بودن استخوان پرندگان چه فایده ای دارد ؟ دو مورد

2

14

جدول زیر را با علامت × کامل کنید .

 

مقدار آب جاری

کم

زیاد

شیب زمین کم

 

 

باران تند

 

 

پوشش گیاهی

 

 

 

75/0

 

 

 

 

15

چه فرقی بین شکارچی ( عقاب ) و انگل ( پشه ) در روش به دست آوردن غذا وجود دارد ؟

 

5/0

16

عبارت درست یا نادرست را مشخص کنید . سپس هر عبارت نادرست را تصحیح کنید .

الف – گازها بیشتر از مایعات و جامدات فشرده می شوند .

ب – آب خالص یک عنصر است .

پ – ذوب یک تغییر گرماگیر است .

ت -  ذرات سازنده همه ی  عنصرها  مولکول است .

5/1

17

 

شکل زیر سه نوع میکروب را نشان می دهد که

 عبارتند از آمیب ، باکتری و ویروس .

الف - نام هریک را در زیر آن ها بنویسید ؟                                                         

ب –  کدام یک « مرز میان موجود زنده وغیر زنده»

 

 

 

 به حساب می آید ؟ ......................................         

 

 

 

 

طب آسماني

گفتگوي يك طبيب هندي با حضرت امام جعفر صادق (ع) در زمان منصور

منصور به تختش تكيه داده بود وبه حرفهاي طبيب گوش مي كرد طبيب از هند آمده بود و از روي كتابهاي كه آورده بود مي خواند .وقتي امام جعفر صادق (ع) وارد مجلس شد .طبيب هندي از خواندن كتاب دست كشيد  و پرسيد :اين شخص كيست ؟گفتند :عالم آل محمد صلي الله عليه و آله است .

طبيب رو كرد به امام و گفت :آياميل داري از علم طبي كه نزد ماست بهره اي داشته باشي؟

امام صادق (ع)فرمود: نه

طبيب هندي : چرا

امام (ع): چون آن علم طبي كه ما داريم بهتر از آن است كه تو داري.

طبيب : طب شما چيست؟

امام (ع) : اجازه مي دهي كه من راجع به علم طب پرسش هاي از تو بكنم ؟

طبيب :بفرماييد

امام(ع) : چرا سر انسان داراي مفصل هايي است و يك پارچه نيست ؟

طبيب :نمي دانم .

جواب امام (ع):علت اينكه خداي توانا سر انسان يك پارچه نيافريده و از قطعات مختلف تركيب كرد و شكاف هاي براي آن قرار داد.اين بود كه انسان دچار سر درد نشود.

امام (ع) : فايده موي سر انسان چيست ؟

طبيب :نمي دانم

جواب امام (ع): علت اينكه خداوند مو را بالاي سر انسان رويانيد اين بود كه تا به وسيله آن به اندازه لازم روغن به مغز برسد و از طرفي هم بخارهاي سر به واسطه آن خارج گردد.

امام (ع) :علت اينكه پيشاني انسان مو ندارد چيست ؟

طبيب : چه عرض كنم .

جواب امام (ع) :علت اينكه خداوند پيشاني انسان را بدون مو آفريد اين بود كه تا چشم به وسيله آن نور بگيرد .

امام (ع) :علت اينكه پيشاني انسان داراي خطوط مختلف و متنوعي است چيست ؟

طبيب :چه بگويم

 جواب امام (ع) : خداي بزرگ در پيشاني انسان خطوط و نقوشي ترسيم كرد تا از ريزش عرق به چشمان انسان جلوگيري كند.نظير نهرهايي كه در زمين محل جريان آب مي باشد

امام (ع) :ابرو براي چه بالاي چشم آفريده شده است ؟

طبيب :نمي دانم

جواب امام (ع) :خداوند ابروها را بالاي چشم انسان خلق كرد تا نور به اندازه لزوم به چشم برسد و از زيادي آن جلوگيري نمايد.زيرا زيادي نور چشم انسان را اذيت مي نمايد اي طبيب هندي/آيانمي بيني كسي كه نور زيادي بر چشمش مي رسد دست خود را مانند سايبان بالاي چشمانش مي گذارد تا چشم به قدر احتياج از نور استفاده كند؟

امام (ع) :چرا انسان چشمش به صورت لوزي خلق شده ؟

طبيب :نمي دانم

جواب امام (ع) :خداوند چشم انسان را لوزي شكل آفريده تا داروهاي لازم كه به وسيله ي ميل استعمال مي شود به آساني وارد چشم شده و چرك و كثافات به سهولت از آنها به وسيله اشك خارج شود اگر چشم هاي انسان مربع يا دايره شكل بودند ميل در در آنها گردش نمي كرد و دوا به آنها نمي رسيد .

امام (ع) :فلسفه اينكه بيني ميان دو چشم آفريده شده چيست ؟

طبيب : چه عرض كنم .

جواب امام (ع) :علت اينكه خداوند بيني انسان را ميان دو چشم قرار داداين بود كه نور به طور مساوي به چشم ها برسد .

امام (ع) :علت اينكه سوراخهاي بيني انسان سمت پايين آن خلق شده چيست ؟

طبيب :نمي دانم

جواب امام (ع) :سوراخ بيني را به سمت پايين خلق نموده تا اخلاط مغز سر از آن خارج شوند و بوهاي(خوش و بد)از آن بالا رود اگر سوراخ بيني سمت بالاي آن بود اخلاط مغزي از آن نازل نمي گرديد و بوها استشمام نمي شد

. امام (ع) :براي چيست كه شارب و لب .بالاي دهان قرار گرفته اند؟

طبيب :خبر ندارم

جواب امام (ع): براي اين خدا  لب و شارب در بالاي دهان خلق كرد كه اخلاط نازله از مغز و بيني وارد دهان نشود وانسان از نعمت خوردن و آشاميدن بي بهره نگردد.     امام (ع): علت اينكه دندان هاي جلو تيز و دندانهاي آسيا عريض و دندان هاي انياب دراز است چيست؟

طبيب :چه عرض كنم ؟

جواب امام (ع):دندان هاي جلو را تيز خلق كرده تا اشيا (خوردني)به واسطه آن قطع و بريده شوند .دندان هاي آسيا را بدين جهت پهن آفريده كه اشيا ي خوردني به واسطه آن ها كوبيده و نرم گردد.دندان هاي انيلب را از اين لحاظ دراز تر خلق نموده كه براي ما بقي دندانها چون ستوني استوار و محكم باشند.

امام (ع):فلسفه اين كه از براي مردان ريش آفريده شده چيست؟

طبيب :اطلاع ندارم

جواب امام (ع): ريش را بدين لحاظ براي مردان روياند تا بدين وسيله مرد از زن تميز داده شود .

امام (ع):چرا كف دست انسان مو ندارد؟

طبيب :چه عرض كنم ؟

جواب امام (ع):علت اينكه كه خداوند كف دست انسان را بدون مو خلق كرد اين بود كه انسان با آن ها اشيا را لمس كرده و با قوه لامسه زبري و نرمي آنها را به خوبي احساس نمايد.اگر در كف دست انسان مو روييده بود انسان از اين نعمت محروم بود.

 امام (ع):براي چه ناخن و مو روح ندارد؟

طبيب :چه عرض كنم ؟

جواب امام (ع):در ناخن ومو بدين جهت روح دميده نشده كه بلند بودن آن ها باعث جذب چرك وكثافات خواهد شد وكوتاه كردن آن ها مطلوب و پسنديده است.چنان چه اگردر

 ناخن و مو روح دميده مي شد انسان در زملن كوتاه كردن آنها فوق العاده اذيت مي شد.

امام (ع):علت اينكه قلب انسان صنوبري شكل است چيست؟

طبيب :چه عرض كنم؟

جواب امام (ع):علت اينكه قلب انسان را خداوند صنوبري شكل آفريده اين بود كه به وسيله آويختگي و نوكباريك خود در ريه داخل شود و از نسيم سرد ريه خنك گردد و از طرفي هم مغز سر .از حرارت آن صدمه نبيند.

امام (ع):چرا ريه به دو قسمت آفريده شده ودر جاي خود در حركت است؟

طبيب :نمي دانم

 جواب امام (ع):خداوند ريه بشر را از دو قطعه خلق كرد كه قسمتي از قلب در تنگناي آن واقع شود و از حركت آن نسيمي بگيرد

امام (ع):فلسفه اين كه كبد نظير شخص قوز پشت است چيست؟

طبيب :نمي دانم

جواب امام (ع):خداي مهربان كبد انسان را قوز پشت آفريد كه بدين وسيله به معده فشار دهد و معده بخارهاي خود را خارج كند.

امام (ع):علت اينكه گودي زانوي انسان در طرف عقب قرار داده چيست؟

طبيب :نمي دانم

جواب امام (ع): علت اينكه خداوند درون كاسه زانو را به سمت عقب آفريد اين بود كه وقتي انسان به طرف جلو حركت مي كند تعادل خود را حفظ نمايد كه اگر غير از اين بود انسان در موقع راه رفتن با حركت نا موزوني راه مي رفت و به زمين مي افتاد.

 امام (ع):چرا قسمتي از كف پا گود است وبه زمين نمي چسبد؟

طبيب :چه عرض كنم؟

جواب امام (ع):علت اينكه خداوند وسط كف پاها را گود قرار داداين بود كه اگر همه كف پا به زمين مي رسيد حركت و راه رفتن از براي انسان سنگين بود نظير سنگ آسيايي كه هر گاه يك گوشه اي از آن روي زمين باشد يك طفل مي تواند آن را حركت دهد.ولي اگر آن سنگ آسيا روي زمين افتاده باشد حمل و نقل آن براي مردان شجاع نيز سخت و دشوار است

منبع :علل الشرائع.ج يك ص297 با اندكي تلخيص و اضافات

تهيه كننده:آيت اله عزيزي دبير علوم تجربي  مدرسه شهيد رجائي روستاي نظرقلي دردهه اول اسفند سال 1390

 

نمونه سؤالات المپياد علوم تجربي مرحله مدرسه شماره 1

 

 

 

دانش آموزان عزیز لطفاً به نکات زیر توجه کنید :

   1- مجموع سؤالات این مرحله 15 سؤال تستی است.

   2- زمان پاسخگویی به این آزمون 15 دقیقه می باشد.

   3- گزینه های مناسب هر سؤال را انتخاب کنید سپس روی گزینه پاسخگویی کلیک نمایید.

   4- سؤالات نمره منفی دارند. (هر 3 جواب غلط یک جواب درست را حذف می کند)

   5- پس از پاسخگویی به سؤالات می توانید کارنامه و پاسخ تشریحی سؤالات را دریافت نمایید.

 

 

 

1- كدام ماده تراكم پذير تر است؟

الف: گوگرد

ب: فسفر

ج: برم

د:  يد

 

 

 

 

2- حركت ذرات سازنده ي كدام ماده از نوع غلتيدن است؟

الف: ئيدروژن

ب: گوگرد

ج: كلر

د: جيوه

 

 

 

 

3- براي كدام يك از موارد زير كلمه مولكول در نظر گرفته نمي شود؟

الف: اكسيژن

ب: هليم

ج: يد

د: برم

 

 

 

 

4- جرم واحد كدام ماده بيشتر است؟

الف: يخ

ب: آب

ج: نفت

د: چوب

 

 

 

 

5-  ميزان انبساط كدام مورد در حجم هاي مساوي بيشتر است؟

الف: الكل

ب: مس

ج: آهن

د: كلر

 

 

 

 

6- مي خواهيم دماپايي بسازيم كه ميزان حساسيت آن زياد باشد. تيغه هاي فلزي كدام گزينه مناسب است؟

الف: مس و آهن

ب: مس و مس

ج: آهن و سرب

د: مس و آلومينيوم

 

 

 

 

7- كدام تغيير گرماده است؟

الف: تبريد

 

ب: فرازش

ج: تصعيد

د: ذوب

 

 

 

 

8- دماي ظرف آبي 20 درجه سانتي گراد است دماي آن برحسب فارنهايت و كلوين چقدر است؟

الف: 68و293

ب:  9/41و273

ج: 51و293

د:  32و373

 

 

 

 

9- كدام ماده شبكه ي بلورين تشكيل نمي دهد:

الف: شكر

ب: نمك طعام

ج:  شيشه

د: زاج سفيد

 

 

 

 

10- سه نمونه شكر با آب در غلظت هاي متفاوت تهيه كرده ايم. نقطه انجماد در كدام يك پايين تر است؟

الف: 10 گرم در ليتر

ب:  15 گرم در ليتر

ج: محلول اشباع

د: نقطه انجماد آن ها مساوي است.

 

 

 

 

11- براي ذوب فلز تنگستن از كدام ظرف مي توان استفاده كرد؟

الف: آهني

ب: مسي

ج: سربي

د: هيچ كدام

 

 

 

 

12- هرگاه جسمي در مايعي حل شود نقطه جوش و انجماد در آن چه تتغييري مي كند؟

الف: زياد-زياد

ب: كم-كم

ج: كم-زياد

د: زياد-كم

 

 

 

 

13- به دمايي كه در آن ماده خالص به حالت جامد و مايع در حال تعادل باشد چه مي گويند؟

الف:نقطه ي انجماد

 

ب: نقطه ذوب

ج: نقطه ذوب و انجماد

د: نقطه اشباع

 

 

 

 

14- به درون چهار ظرف يكسان، آب خالص با دماي متفاوت ريخته ايم، ظرف ها پر شده اند. در كدام دما تعداد ذرات آب بيشتر است؟

الف: يك درجه

 

ب: دو درجه

ج: سه درجه

د: چهار درجه

 

 

 

 

15- نقطه ذوب و انجماد را فقط در چه اجسامي مي توان مشاهده كرد؟

الف: بي شكل

ب: بلورين

ج: نابلورين

د: فلزات

 

 

نمونه سؤالات المپياد علوم تجربي مرحله ناحيه شماره 1

 

دانش آموزان عزیز لطفاً به نکات زیر توجه کنید :

   1- مجموع سؤالات این مرحله 25 سؤال تستی است.

   2- زمان پاسخگویی به این آزمون 25 دقیقه می باشد.

   3- گزینه های مناسب هر سؤال را انتخاب کنید سپس روی گزینه پاسخگویی کلیک نمایید.

   4- سؤالات نمره منفی دارند. (هر 3 جواب غلط یک جواب درست را حذف می کند)

   5- پس از پاسخگویی به سؤالات می توانید کارنامه و پاسخ تشریحی سؤالات را دریافت نمایید.

 

1- براي به وجود آمدن يك مولكول گاز معمولي كه متان نام دارد. لازم است كه يك اتم كربن با چهار اتم ئيدروژن تركيب شود. بنابر اين در 5 مولكول گاز معمولي جمعا چند اتم ئيدروژن وجود دارد.

الف: 5

ب: 10

ج: 15

د:  20

 

 

2-كدام يك از موارد زير ماده خالص است؟

الف: نوشابه ي گاز دار

ب: ضد يخ

ج: آلياژ

د: شير

 

 

3-مخلوطي از گوگرد و براده ي آهن حرارت مي دهيم. چه چيزي تشكيل مي شود؟

الف: يك عنصر واحد

ب: دو عنصر ديگر

ج: يك آلياژ

د: يك تركيب

 

 

4- كدام يك از موارد زير نادرست است؟

الف: باتري خورشيدي (انرژي تابشي به الكتريكي)

ب: ژنراتور(الكتريكي به مكانيكي)

ج: كرم شب تاب(شيميايي به نوراني)

د: سوختن شمع(شيميايي به نور گرما)

 

 

5-  40 درجه سانتي گراد چند درجه فارنهايت و چند درجه كلوين است؟(به ترتيب)

الف: 104و313

ب: 313و104

ج: 94و233

د: 233و94

 

 

6- هنگام استفاده از باتري ماشين چه تبديل انرژي صورت مي گيرد؟

الف: الكتريكي به شيميايي

ب:  شيميايي به الكتريكي

ج: شيميايي به گرما

د: شيميايي به مكانيكي

 

 

7- از وسيله روبرو براي جداسازي چه موادي مي توان استفاده كرد.

الف: مخلوط سولفات مس و آب

 

ب: مخلوط الكل و آب

ج: مخلوط روعن و آب

د: مخلوط گل و آب

 

 

8- غذايي كه مي خوريم چه صورتي از انرژي داشته و چگونه مورد استفاده قرار مي گيرد؟

الف: پتانسيل- بعد از سوختن

ب: شيميايي- بعد از تركيب با اكسيژن

ج: گرمايي- بعد از سوختن

د: جنبشي- بعد از تركيب با اكسيژن

 

 

9- كدام تغيير گرماده است؟

الف: چگالش

ب: فرازش

ج:  تصعيد

د: ذوب

 

 

10- ميزان انبساط كدام مورد در حجم هاي مساوي كمتر است؟

الف:آب

ب: آهن

ج: پلاستيك

د: اكسيژن

 

 

11- وقتي مي گوييم شتاب يك ماشين صفر است يعني:

الف: سرعتش ثابت است.

ب: سرعت آن در حال كاهش است.

ج: سرعتش در حال افزايش است.

د: سرعتش در حال تغيير است.

 

 

12- چرا چتربازان چتر خود را هنگام پايين آمدن باز مي كنند.

الف: نيروي وزن خود را كم كنند.

ب: بر نيروي تكيه گاه هوا غلبه كنند.

ج: نيروي اصطكاك هوا با چتر زياد است.

د: نيروي گرانش بيشتر از نيروي تكيه گاه است.

 

 

13- اگر وزن شخصي در روي زمين 300 نيوتن باشد جرم او در كره ماه چقدر است؟

الف:30 كيلوگرم

 

ب: 5 كيلوگرم

ج: 300 كيلوگرم

د: 50 كيلوگرم

 

 

14- كدام يك از موارد زير براي ساختن دما پايي با حساسيت زياد مناسبت تر است؟

الف: آلومينيوم و آهن

 

ب: مس و آلومينيوم

ج: شيشه و مس

د: مس و آهن

 

 

15- كدام يك از مواد زير قبل از ذوب شدن نرم نمي شوند.

الف: سرب

ب: كره

ج: شيشه

د: قير

 

 

16- در كدام يك از موارد زير انرژي پتانسيل گلوله بيشتراست؟

الف: گلوله با جرم 300 گرم تا ارتفاع 3 متري بالا برده شود.

ب: گلوله با جرم 300 گرم تا ارتفاع 6 متري بالا برده شود.

ج: گلوله با جرم 50 گرم تا ارتفاع 5 متري بالا برده شود.

د: گلوله با جرم 500 گرم تا ارتفاع 3 متري بالا برده شود.

 

 

17- وقتي با مداد بر روي كاغذي مي نويسيد چه نيرويي موجب نوشتن مي شود؟

الف: اصطكاك

ب: نيروي الكتريكي

ج: نيروي مغناطيسي

د: نيروي گرانش

 

 

18- دونده اي مسافت 400 متري يك مسابقه را در مدت زمان 20 ثانيه دويده است؟ سرعت اين دونده چقدر است؟

الف:  m/s 20

ب:  m/s 200

ج:  km/s 40

د: m/s 400

 

 

19- فاصله متوسط زمين تا ماه برابر 380000 كيلومتر است. چه مدت زمان طول مي كشد تا نور از سطح زمين به ماه برسد.(سرعت نور km/s 300000)

الف: 2/1 ثانيه

ب: 3/1 ثانيه

ج: 4/1 ثانيه

د: 8/1 ثانيه

 

 

20- اين شكل افتادن يك سيب را از درخت نشان مي دهد در كدام يك از حالات نيروي جاذبه بر روي سيب اثر مي كند؟

الف:A

 

ب: A,B

ج: C,A,B

د: C,A

 

 

21- ضخامت لايه آبدار به كدام عامل بستگي ندارد؟

الف: مقدار برداشت آب

ب: جنس خاك منطقه

ج: مواد محلول در آب

د: ميزان بارندگي

 

 

22- نوع ديگر كدام مولكول لايه اي به وجود مي آورد كه مانع تابش پرتوهاي خطرناك خورشيد به زمين مي شود؟

الف: اوزون

ب: اكسيژن

ج: كربن دي اكسيد

د: نيتروژن

 

 

23- كدام يك از موارد زير دليل ساختن سد نيست؟

الف: آبياري زمينهاي كشاورزي

ب: ايجاد انرژي الكتريكي

ج: پرورش ماهي

د: جلوگيري از به هدر رفتن آب

 

 

24- چه آبي در صنعت و كشاورزي استفاده مي شود؟

الف: آب شيرين

ب: آب شور

ج: همه آبها

د: آب تصفيه شده

 

 

25- انواع يخچالها كدامند؟

الف: كوهستاني و شناور

ب: قطبي و ساكن

ج: ساكن و شناور

د: كوهستاني و قطبي

 

 

نمونه سوالات بخش چهارم علوم تجربی سال سوم راهنمایی ( نمونه 3)

 

- بعضی استخوان ها مانند جناغ و لگن در تولید گلبول های خون موثرند . ص       غ

 

2- رشته های پروتئینی استخوان باعث مقاومت استخوان در برابر فشار می شوند ص  غ

 

3- در هنگام رشد همه ی غضروف های بدن با جذب كلسیم و فسفر به استخوان تبدیل می شوند . ص    غ

 

4- ماهیچه ی قلبی مانند ماهیچه ی صاف غیر ارادی می باشند . ص     غ

 

5- ماهیچه های ارادی نسبت به ماهیچه های غیر ارادی زودتر خسته می شوند . ص    غ

 

 

 

6- حركت همه ی استخوان های بدن با انبساط ماهیچه ها صورت می گیرد . ص    غ

 

7- پیام عصبی در محل سیناپس از آكسون به طرف دندریت نورون بعدیانتقال می یابد .  ص    غ

 

8- اعمال انعكاسی باآن كه غیر ارادی و آهسته صورت می گیرند از بدن در برابر خطرات محافظت می كنند .   ص     غ

 

9- پیام های عصبی ماهیتی الكتریكی دارند .    ص       غ

 

10- اندام های هدف هورمون رشد ، قسمت های انتهایی استخوان می باشد .   ص      غ

 

11- در تنظیم قند خون پنج نوع هورمون كه از لوزالمعده تیروئید و فوق كلیه ترشح می شوند ، نقش دارند . ص        غ

 

12- به ایجاد قدرت تشخیص مسائل و پیشامد های زندگی بلوغ اجتماعی می گویند .  ص         غ

 

13- ترشح هورمون استروژن در دختر ها باعث بروز صفات ثانویه می شود . ص        غ

 

14- رشد به معنی افزایش تعداد سلول ها یا افزایش غیر قابل برگشت سلول هاست . ص             غ

 

15 – در تولید مثل جنسی برای بوجود آوردن جاندار جدید وجود یك فرد كافی است .     ص      غ

 

16- هاگ زایی نوعی تولید مثل جنسی است .    ص       غ

 

17- بعضی آغازیان مانند مخمر به روش دو نیم شدن تكثیر می شوند . ص        غ

 

18- كار غدد جنسی ، تولید گامت و ترشح هورمون های جنسی است . ص        غ

 

19 – لقاح در خزندگان از نوع لقاح خارجی است . ص         غ

 

 

 

........................................................................................................................

 

1- چهار مورد از وظایف استخوان ها برای بدن را بنویسید .

 

2- بیشتر استخوان هاابتدا از جنس غضروف هستند .

 

الف)‌ برای تبدیل غضروف به استخوان در بدن به جذب چه عناصری از غذا نیاز می باشد ؟

 

ب) این عمل از چه دورانی شروع می شود ؟

 

3- الف) مفصل ها را بر اساس ساختمان و نوع حركت به سه دسته تقسیم می كنند . آن ها را نام ببرید .     ب) مفصل جمجمه از كدام نوع است ؟

 

 4- مریم 14 ساله و برادرش محمد 25 ساله . آن ها قدی كوتاه دارند در نتیجه تصمیم گرفته اند با رژیم غذایی مناسب و ورزش قد خود را چند سانتیمتر افزایش دهند . فكر می كنید هر دوی آن ها موفق می شوند ؟‌دلیل بیاورید .

 

5- ماهیچه های اسكلتی عملی متقابل داشته و جفت جفت كار می كنند . علت آن را بنویسید .

 

6- نقشه مفهومی زیر را كامل كنید .

 

 

 

7- نقشه مفهومی زیر را كامل كنید .

 

 

 

8- آیا تغییر قطر مردمك چشم در نور زیاد یك عمل انعكاسی است ؟ دلیل بیاورید .

 

9- یك پزشك متخصص غدد می گوید ، در بین غده های ترشح كننده ی هورمون ، هیپوفیز از همه مهمتر است . آیا با این گفته پزشك موافق هستید ؟ چرا ؟ 

 

10- هر یك از فعالیت های زیر تحت تأثیر هورمون كدام غده است ؟ با كشیدن خط به یكدیگر مربوط كنید .

 

الف) تنظیم رشد و تنظیم و كنترل كار سایر غدد              1- لوزالمعده

 

ب) تنظیم رشد در دوران جنینی                                 2- هیپوفیز

 

ج) كاهش قند خون                                                    3- غدد جنسی

 

د) ایجاد صفات ثانویه جنسی و تولید گامت ها               4- تیروئید

 

                                                                               5- فوق كلیه

 

11 – علی و امیر هر كدام یك جوجه یك روزه خریدند پس از ازچند ماه جوجه هابزرگ شدند و از نظر ظاهر تفاوت هایی با هم پیدا كردند و یكی به خروس و دیگری به مرغ تبدیلشد . به نظر شما علت به وجود آمدن این تفاوت ها چیست؟

 

12- یكی از رویدادهای مهم دوره ی نوجوانی رسیدن به سن بلوغ است .

 

الف) منظور از بلوغ چیست؟

 

ب) دو مورد از تغییراتی راكه در سن بلوغ برای افراد نوجوان بوجود می آید را بنویسید .

 

13- با توجه به این كه رشد و بلوغ تعاریف متفاوتی دارند مشخص كنید كه هر یك از موارد زیر جزء كدام یك می باشد .

 

الف) تولید گامت ها          ب) بلند شدن قد    ج) مسئولیت پذیری     د ) افزایش تعداد سلول ها

 

14- دوست عزیز ، تا به حال حتماً شنیده ای كه دوره نوجوانی حساس ترین و مهم ترین دوره زندگی هر فرد محسوب می شود . به نظر شما علت چه می تواند باشد .

 

15- دو نیاز روانی نوجوان عبارتند از نیاز به تصمیم گیری و نیاز به قابل ارزش بودن . به نظر شما در هر یك از موارد زیر به كدام نیاز نوجوان پاسخ داده می شود ؟

 

مثال

تصمیم گیری

قابل ارزش بودن

مربی پرورشی به رضااجازه شركت در گروه سرود  مدرسه را می دهد .

 

 

مادر زهرا از او می خواهد یك مایع ظرفشویی مناسب از فروشگاه بخرد

 

 

پدر وحید دررستوران از او می خواهد تا نوع غذا را انتخاب كند

 

 

مادرمریم ازاو برای آوردن شربت برای میهمان ها ، جلوی آن ها تشكر كرد .

 

 

مدیر مدرسه احمد و كامران را به عنوان ناظر در بوفه مدرسه منصوب كرد .

 

 

 

16 – تفاوت تولید مثل جنسی و غیر جنسی را بنویسید .

 

17- الف) اگر جانداری تولید مثل نكند چه اتفاقی می افتد ؟

 

 ب) تنوع درجانداران از اهداف كدام روش تولید مثل است ؟

 

ج) چه عواملی در بقای نسل جاندار مؤثر است ؟ (دو مورد)

 

18- حیوانات بچه زا چه مزیت هایی بر حیوانات تخم گذار دارند ؟ ( دو مورد )

 

19- الف) كدام یك از جانداران زیر لقاح داخلی و كدامیك لقاح خارجی دارند ؟

 

ماهی .......           كبوتر ........

 

ب) مزیت لقاح داخلی برلقاح خارجی چیست ؟ ( یك مورد )

 

20- موجودات زیر را در نظر گرفته و به سوالات زیر پاسخ دهید .

 

( عقاب ، گاو ، ماهی )

 

الف) در كدام یك از این حیوانات لقاح خارجی است ؟

 

ب) حفاظت از جنین در كدام یك بهتر صورت می گیرد ؟

 

ج) در كدام حیوان لقاح داخلی است ولی جنین در خارج از بدن رشد می كند ؟

 

د) در كدام یك از حیوانات جنین از طرق جفت با خون مادر ارتباط داشته و مواد لازم را از آن دریافت می كند ؟

 

21- درمورد تولید مثل سلول های جنسی در گیاهان گلدار به سوالات زیر پاسخ دهید .

 

الف) اندام تولی مثل گیاهان گلدار چه نام دارد ؟

 

ب) اندام تولید مثل درگیاهان چه نام دارد؟

 

ج) دانه گرده دو هسته دارد یكی رویشی و دیگری زایشی ، كدام یك مولد گامت نر است

 

22- نقشه مفهومی زیر را كه در مورد انواع روش های تولید مثل غیر جنسی است را كامل كنید . 

 

23- سهراب و خواهرش سمانه دو دانش آموز سال سوم راهنمایی هستند سهراب نخ و پشم را جزء مواد تجدید شدنی می داند ولی خواهرش آن ها را جزء مواد تجدید نشدنی می داند . شما بانظر كدام یك موافق هستید ؟ دلیل خود را بنویسید .

 

24- استفاده از آبگرمكن های خورشیدی برای تولید آب گرم چه فایده هایی دارد ؟

 

25- استفاده از انرژی باد برای تولید برق ، به جای استفاده از سوخت های فسیلی ، چه تأثیری بر هر یك از موارد زیر خواهد داشت ؟

 

الف) آلودگی هوا

 

ب) هزینه تولید برق

 

ج) میزان رشد گیاهان

 

26- بازیافت مواد چه  فوایدی برای ما دارد ؟ سه مورداز آنهارا نام ببرید .

 

27- جمله ی زیر را تفسیر كنید

 

"استفاده بیشتر از وسایل نقلیه ی عمومی به جای خودروهای شخصی باعث كاهش باران های اسیدی می شود."

 

28- سه مورد از اثرات منفی انسان بر محیط زیست كشورمان را نام ببرید .

 

29- چنانچه در شبكه ی غذایی زیر تعداد خرگوش ها كم شود تعداد عقاب ها هم كم می شود یا خیر ؟ چرا ؟

 

                                        عقاب                      خرگوش               گیاه

 

                                                       گربه              موش

 

 ............................................................................................................................................................

 

سوالات بخش چهارم سال سوم راهنمایی (نمونه چهار گزینه ای)

- علت نرمی لاله ی گوش و نوک بینی وجود .............است .

1)بافت غضروفی       2)بافت ماهیچه ای   3)بافت استخوانی    4)بافت پیوندی

2- نقش استخوان ها در بدن کدام است ؟

1) کمک به حرکت                        2) محافظت از اعضای حساس بدن

3) تشکیل چهار چوبی برای بدن        4) هر سه مورد

3- نوع مفصل های جمجمه ، مچ دست و دنده ها با ستون مهره ها کدام است ؟

1) ثابت ، متحرک ، نیمه متحرک      2)ثابت ،نیمه متحرک ، متحرک

3) نیمه متحرک ، متحرک ، ثابت      4) نیمه متحرک ، متحرک ، نیمه متحرک

4- کدام گزینه در مورد سلول های ماهیچه ای صاف درست است ؟

1) ارادی – چند هسته ای –رشته ای            2) ارادی – چند هسته ای – دوکی شکل

3) غیر ارادی –تک هسته ای- دوکی شکل    4) غیر ارادی- چند هسته ای -رشته ای

5- کدام یک به ترتیب دارای عضلات صاف و مخطط است؟

1) بازو- قلب           2)روده – معده         3) روده – بازو                    4)بازو-معده

6- استخوانی شدن غضروف ها از چه دورانی شروع می شود و تا چه موقع ادامه می یابد ؟

1) جنینی –حدود 20 سالگی             2) نوزادی – حدود 20 سالگی

3) کودکی –نوجوانی                      4) نوزادی – نوجوانی

7- کدام یک مشخصات یک نورون حسی می باشد ؟

1) دندریت کوتاه و آکسون بلند       2) دندریت کوتاه و آکسون کوتاه

3) دندریت بلند آکسون بلند            4) دندریت بلند آکسون کوتاه

8- کدام یک از گزینه های زیر صحیح است ؟

1) انتقال پیام عصبی در محل سیناپس به کمک جریان الکتریکی صورت می گیرد.

2)در محل سیناپس پیام عصبی از دندریت به آکسون منتقل می شود

3)در محل سیناپس سلول های عصبی به هم اتصال دارند.

4) در محل سیناپس ، انتقال پیام عصبی توسط مواد شیمیایی صورت می گیرد

9-کنترل کار سایر غدد داخلی توسط کدام غده ی زیر صورت می گیرد .

1)تیروئید       2)لوزالمعده             3) فوق کلیه             4)هیپوفیز

10- کمبود کدام هورمون زیر باعث بیماری دیابت می شود ؟

1) هورمون رشد        2)انسولین     3) هورمون عواطف    4)هورمون غدد فوق کلیه

11- غده ی هیپوفیز کدام هورمون را ترشح می کند ؟

1) انسولین              2) تیروکسین            3) رشد          4) عواطف

12- کدام یک از اعمال زیر عمل دستگاه عصبی را به خوبی نشان می دهد ؟

1) ارتباط دائم جاندار با محیط          2) ارتباط میان اعضا و ایجاد هماهنگی وتعادل بین آنها

3) حرکت بدن                     4) ایجاد ارتباط بین اعضا و ارتباط بین جاندار و محیط

13) میوه ی حقیقی و دانه به ترتیب از کدام بخش گل حاصل می شوند ؟

1) نهنج –برچه                    2) تخمدان –تخمک   3) تخمدان –مادگی   4)نهنج –تخمک

14- پوسته ی دانه ی پرتقال حاصل تغییر شکل کدام بخش است؟

1) کاسبرگ       2) دیواره ی تخمک            3)دیواره ی تخمدان         4) نهنج

15- رشد به کدام طریق صورت می گیرد ؟

1) فقط با افزایش تعداد سلول ها             2) فقط با افزایش حجم سلول ها

3) با ایجاد  اندام های جدید                      4) گزینه 1 و 2

16 – کدام گزینه اجزای تشکیل دهنده ی مادگی گل را به درستی نشان می دهد ؟

1) میله-بساک – کلاله                            2) کلاله – خامه – تخمدان

3) کلاله- خامه –بساک                  4) کلاله – میله – بساک

17- در کدام یک از جانوران زیر لقاح از نوع خارجی است ؟

1) فیل ها               2)گنجشک ها            3)ماهی ها              4) مارها

18 – روش جوانه زدن در کدام یک از جانداران زیر مشاهده می شود ؟

1) مخمر                  2) باکتری                3) آمیب                 4) کرم خاکی

19- تخمک در کدام یک از جانداران زیر کوچک تر است ؟

1)خزندگان               2)پرندگان                3) دوزیستان             4)پستاندارن

20- گامت نر در گیاهان گلدار ، حاصل تقسیمات ............. است .

1) هسته ی رویشی دانه ی گرده                 2)بساک

3) تخمک                                             4) هسته ی زایشی دانه ی گرده

21- کدام یک از گزینه های زیر ، یک زنجیره ی غذایی را به درستی نشان می دهد ؟

1)خرگوش   گیاه سبز   روباه                     2)روباه    خرگوش    گیاه سبز

3) گیاه سبز    روباه    خرگوش                  4)گیاه سبز     خرگوش    رو باه

22- در شبکه ی غذایی زیر طولانی ترین زنجیره ی غذایی از چند حلقه تشکیل شده است ؟

کفتار                      کفشدوزک                     شته

                             روباه               گنجشک                          گیاه سبز

مرغ ماهی خوار                   ماهی                     سخت پوست

 

1) 4             2) 5             3) 6                       4)7

23- کدام یک از گزینه های زیر از اثرات مخرب باران های اسیدی می باشد؟

1) مرگ آبزیان                   2) نابودی درختان جنگل   3)مرگ جانداران   4) همه ی موارد

24 – در كدام یك از مفصل های زیر مایع مفصلی و رباط وجود دارد ؟

1) جمجمه               2) دنده ها               3) زانو                    4) ستون مهره ها

25 – جانداری كه بدنش فقط از ماهیچه درست شده باشد حركتی .......... خواهد داشت .

1) نامتعادل            2) بسیار كند            3) تند           4) مشابه سایر جانداران

26- عامل اتصال و نگه داری استخوان ها درمحل مفصل متحرك ........... است .

1) غضروف               2) زردپی            3) رباط                4) تاندون

27- وقتی یك استخوان پای مرغ را در اسید قرار می دهیم ، یك هفته بعد استخوان نرم می شود علت آن كدام گزینه می باشد ؟

1) مواد معدنی استخوان در اسید حل می شود     2) سلول های استخوانی از بین می روند

3) پروتئین استخوان در اسید حل می شود       4) موارد الف و ج درست می باشد

28- كدام یك از موارد زیر تفاوت بین زرد پی و رباط را نشان می دهد ؟

1) رباط از بافت پیوندی و زردپی از بافت ماهیچه ای ساخته شده است

2) زردپی رشته های محكم رباط ها رشته های محكم هستند

3) زردپی دو سر ماهیچه را به استخوان و رباط استخوان ها را در محل مفصل به هم متصل می كند

4) در محل مفصل زردپی استخوان ها را در محل خود نگه می دارد و رباط اطراف ماهیچه را می پوشاند

29- كدام یك از ماهیچه های زیر سلول های یك هسته ای و دوكی شكل دارند ؟

1) اسكلتی     2) صاف                  3) قرمز                 4) قلبی

30- كدام یك از ماهیچه های زیر غیر ارادی نیست؟

1) دیواره ی روده       2) جلوی بازو             3) دیواره ی لوله تنفسی   4) دیواره رگها

31-كدام یك از اعمال زیر عمل دستگاه عصبی است ؟

1) ارتباط دائم جاندار با محیط                   2) جذب مواد و توزیع آن در بدن

3) ارتباط كامل میان اعضا و ایجاد هماهنگی وتعادل بین آن ها

4) عامل ارتباط بین اعضا و ارتباط بین جاندار و محیط زندگی

32- كدام گزینه از وی‍‍‍ژگی های نورون های رابط می باشد ؟

1) دندریت كوتاه – اكسون بلند                 2) دندریت بلند – آكسون كوتاه یا بلند

3) دندریت كوتاه – آكسون كوتاه یا بلند       4) دندریت بلند – آكسون بلند

33- كدام گزینه از ویژگی های مشترك هورمون هاست ؟

1) به مقدار كم ساخته می شود                2) خون آن را منتقل می كند

3) اثر خاصی بر روی اندام هدف دارد             4) هر سه مورد

34- كدام هورمون مقدار قند خون را كاهش می دهد ؟

1) انسولین              2) هورمون رشد     3) هورمون غده تیروئید     4) هیپوفیز

35- ایجاد ویژگی های تازه ای در ساختار ، رفتار و نیازها كه باعث تفاوت دخترها و پسرها می شود مربوط به كدام نوع بلوغ است ؟

1) اقتصادی             2) روانی        3) شرعی        4) جنسی

36 – جمله " چون ارزان بود آن را خریدم " چه نوع واكنش دفاعی است ؟

1) جایگزینی              2) خیالبافی              3) جبران نقص          4) دلیل تراشی

37 – در دانش آموز پسری كه صدایش كمی بم شده و موهای صورتش شروع به رویش كرده اند ، ترشح كدام هورمون شروع شده است ؟

1) استروژن              2) پروژسترون           3) هورمون رشد        4) تستوسترون

38- سلولی مقداری آب جذب كرده و بعد از مدتی آب خود را از دست می دهد . این عمل ...............

1) رشد  است                                        2) اول رشد كرده بعد رشد خود را از دست داده است 

 3) تقریباً رشد كرده است                 4) رشد نیست

39- از بین روش های تولید مثل زیر كدام رویشی نیست؟

1) دو نیم شدن         2) جوانه زدن            3) هاگ زایی     4) قطعه قطعه شدن

40- كدام یك از جانداران زیر تولید مثل جنسی دارد ؟

1) باكتری       2) گیاهان گلدار                  3) خزه ها       4) كپك نان

41- وظیفه میوه چیست ؟

1) تولید دانه 2) محافظت از دانه             3) تولید دانه گرده   4) تولید مثل

42- كدام مورد زیر یك امتیاز برای لقاح داخلی محسوب می شود ؟

1) تعداد گامت های ماده زیادی تولید می كند    2) تعداد گامت های نر بسیار كم می باشد  

  3) اندوخته غذایی گامت ماده زیادتر است      4) امكان لقاح و شرایط لازم برای تغذیه و نگهداری جنین بهتر فراهم می شود .

43- در كدام یك از جانداران زیر لقاح داخلی بوده ولی جنین در خارج از بدن مادر رشد می كند ؟

1) ماهی                 2) گربه          3) كبوتر                  4) موش

44- كدام یك از منابع زیر تجدید نشدنی است؟

1) معادن فلزات         2) درختان    3) پشم         4) ابریشم

45- حفاظت از محیط زیست یعنی چه ؟

1) استفاده هر چه كمتر از منابع طبیعی      2) استفاده حداقلی از انرژی

3) حفاظت از گیاهان و جانوران        4) حفظ ذخایر زیر زمینی و صرفه جویی آب

46- كدام یك از موارد زیربه محیط زیست آسیب بیشتری می رساند ؟

1) زباله های میوه جات        2) صدای اتومبیل ها

3) بطری های پلاستیكی          4) فعالیت های ساختمانی

47- یكی از راه هایی كه باعث زدودن آلودگی های نفتی آب ها می شود استفاده از ............... می باشد .

1) جلبك ها              2) قارچ ها               3) حلزون ها    4) باكتری ها

48- كپك و مخمر و باكتری به ترتیب از چه طریقی تولید مثل می كنند ؟

الف) جوانه زدن –هاگ زایی – دو نیم شدن      ب) هاگ زایی – جوانه زدن – دو نیم شدن

ج) دو نیم شدن – هاگ زایی- جوانه زدن        د) هاگزایی - دو نیم شدن – جوانه زدن

49- برقراری ارتباط بین بخش های مختلف بدن وظیفه كدام قسمت است ؟

الف) مخ           ب) نخاع          ج) دستگاه عصبی محیطی                د) دستگاه عصبی مركزی

50- رضا پس از ورود به مدرسه جدید ، خود را شاگرد اول مدرسه قبلی خود معرفی كرد، در حالی كه چنین نبود .

الف) خیالبافی      2) جبران نقص                        3) انكار         4) دلیل تراشی

 ........................................................................................................................................................